Όσο η επιστήμη εμβαθύνει στο ανθρώπινο μικροβίωμα, τόσο αποκαλύπτεται ότι τα τρισεκατομμύρια μικροοργανισμών που φιλοξενούμε στο σώμα μας ενδέχεται να συνδέονται με λειτουργίες που ξεπερνούν κατά πολύ την πέψη και το ανοσοποιητικό σύστημα.
Έρευνες έχουν ήδη εξετάσει τη σχέση των βακτηρίων του εντέρου με τη διάθεση, το άγχος και την αντίδραση στον φόβο. Τώρα, μια νέα μελέτη διερευνά ένα ακόμη πιο σύνθετο πεδίο: την πιθανή σχέση του μικροβιώματος με χαρακτηριστικά που συνδέονται με την ψυχοπάθεια.
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε σε πρώιμη μορφή στο επιστημονικό περιοδικό Translational Psychiatry, εντόπισε συσχετίσεις μεταξύ συγκεκριμένων μικροοργανισμών στο έντερο και το στόμα και υψηλότερων ή χαμηλότερων βαθμολογιών σε ψυχοπαθητικά χαρακτηριστικά.
Από τον εγκέφαλο στο μικροβίωμα
Η ψυχοπάθεια συνδέεται με χαρακτηριστικά όπως η μειωμένη ενσυναίσθηση, η παρορμητικότητα, ο εγωκεντρισμός, η χειριστική συμπεριφορά και οι αντικοινωνικές τάσεις.
Παρότι προηγούμενες έρευνες έχουν καταγράψει διαφορές σε περιοχές του εγκεφάλου, μεταξύ των οποίων ο προμετωπιαίος φλοιός, οι επιστήμονες εξετάζουν πλέον εάν στην εικόνα εμπλέκονται και άλλοι βιολογικοί μηχανισμοί.
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Πόρτο στην Πορτογαλία μελέτησαν 200 υγιείς ενήλικες, οι οποίοι συμπλήρωσαν ειδικό ερωτηματολόγιο για την αξιολόγηση ψυχοπαθητικών χαρακτηριστικών. Παράλληλα, έδωσαν δείγματα αίματος, σάλιου και κοπράνων, προκειμένου να αναλυθεί η σύνθεση του μικροβιώματός τους.
Τα τρία βακτήρια που ξεχώρισαν
Η συνολική ποικιλία των μικροοργανισμών δεν παρουσίασε σαφή σύνδεση με τις βαθμολογίες ψυχοπάθειας. Η εικόνα άλλαξε, ωστόσο, όταν οι ερευνητές επικεντρώθηκαν σε συγκεκριμένες μικροβιακές ομάδες.
Τρία βακτήρια βρέθηκαν σε μεγαλύτερη αφθονία σε ανθρώπους που συγκέντρωναν υψηλότερες βαθμολογίες σε ψυχοπαθητικά χαρακτηριστικά: τα γένη Allisonella και Prevotella, καθώς και το είδος Cloacibacillus evryensis.
Η Allisonella έχει στο παρελθόν συνδεθεί με φλεγμονώδεις διεργασίες, ενώ η Prevotella έχει εξεταστεί σε μελέτες που αφορούν νευροψυχιατρικές διαταραχές και την επεξεργασία συναισθημάτων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το Cloacibacillus evryensis, καθώς ενδέχεται να επηρεάζει την παραγωγή του νευροδιαβιβαστή GABA, ο οποίος συμμετέχει, μεταξύ άλλων, σε μηχανισμούς που σχετίζονται με τον έλεγχο των παρορμήσεων.
Στην αντίθετη κατεύθυνση, μεγαλύτερη παρουσία του Treponema vincentii στο στόμα συνδέθηκε με χαμηλότερες βαθμολογίες ψυχοπαθητικών χαρακτηριστικών. Οι επιστήμονες, ωστόσο, δεν γνωρίζουν ακόμη τον μηχανισμό που θα μπορούσε να εξηγήσει αυτή τη συσχέτιση.
Δεν σημαίνει ότι τα βακτήρια «προκαλούν» ψυχοπάθεια
Το σημαντικότερο σημείο της μελέτης είναι και η βασική της επιφύλαξη: τα ευρήματα δείχνουν συσχέτιση και όχι σχέση αιτίου και αποτελέσματος.
Με άλλα λόγια, από τα αποτελέσματα δεν μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι συγκεκριμένα βακτήρια προκαλούν ψυχοπαθητικά χαρακτηριστικά ή ότι η μεταβολή του μικροβιώματος θα μπορούσε να αλλάξει την προσωπικότητα ενός ανθρώπου.
Παραμένει επίσης άγνωστο εάν άλλοι παράγοντες –βιολογικοί, περιβαλλοντικοί ή συμπεριφορικοί– επηρεάζουν παράλληλα τόσο τη σύνθεση του μικροβιώματος όσο και τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας.
Παρά τους περιορισμούς, τα αποτελέσματα προσθέτουν ένα νέο κομμάτι στο πολύπλοκο παζλ της σύνδεσης εντέρου και εγκεφάλου. Εφόσον επιβεβαιωθούν από μεγαλύτερες και περαιτέρω μελέτες, θα μπορούσαν μελλοντικά να βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τους βιολογικούς μηχανισμούς που σχετίζονται με χαρακτηριστικά όπως η παρορμητικότητα και η αντικοινωνική συμπεριφορά.
