Μια από τις πιο εκτεταμένες θεσμικές παρεμβάσεις των τελευταίων δεκαετιών: ο νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης. Μια μεταρρύθμιση που φιλοδοξεί να βάλει τάξη σε ένα κατακερματισμένο πλαίσιο, να εκσυγχρονίσει διαδικασίες και να ενισχύσει τη λειτουργικότητα των ΟΤΑ.
- Γράφει ο Θεόδωρος Γαλιατσάτος – Περιφερειάρχης Ιονίων Νήσων 2014-2019 Νυν Επικεφαλής Ελάσσονος Αντιπολίτευσης
Ωστόσο, για εμάς που υπηρετούμε νησιωτικές περιοχές, η συζήτηση αυτή δεν είναι απλώς θεσμική. Είναι υπαρξιακή. Γιατί η νησιωτικότητα δεν είναι μια “ιδιαιτερότητα”. Είναι μια συστημική συνθήκη που επηρεάζει την οικονομία, τις υποδομές, την καθημερινότητα, την ανθεκτικότητα και τελικά την ίδια τη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών.
Ο νέος Κώδικας αναγνωρίζει τη νησιωτικότητα. Αυτό είναι θετικό. Όμως η αναγνώριση δεν αρκεί. Χρειαζόμαστε δεσμευτικές προβλέψεις, όχι απλές αναφορές.
Η νησιωτικότητα πρέπει να ενσωματωθεί:
· στη χρηματοδότηση,
· στη στελέχωση,
· στις αρμοδιότητες,
· στα εργαλεία ανάπτυξης,
· στους μηχανισμούς εποπτείας.
Χωρίς αυτά, η νησιωτικότητα παραμένει μια ωραία λέξη, αλλά όχι μια πραγματική πολιτική.
Οι δήμοι και οι περιφέρειες των νησιών λειτουργούν με:
· υποστελεχωμένες τεχνικές υπηρεσίες,
· ελλείψεις σε οικονομικά στελέχη,
· δυσκολία προσέλκυσης προσωπικού,
· αυξημένες ανάγκες λόγω τουριστικής πίεσης,
· αυξημένο κόστος υπηρεσιών λόγω γεωγραφικής απομόνωσης.
Ο νέος Κώδικας δεν δίνει λύση σε αυτά. Αντίθετα, σε ορισμένα σημεία, αυξάνει τις υποχρεώσεις χωρίς να εξασφαλίζει τους πόρους.
Η Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να λειτουργήσει “με το φιλότιμο”. Χρειάζεται δομές, ανθρώπους και χρηματοδότηση.
Η εποπτεία είναι απαραίτητη. Αλλά η υπερσυγκέντρωση ελέγχων και εγκρίσεων μπορεί να περιορίσει την αυτοτέλεια των ΟΤΑ — και αυτό πλήττει δυσανάλογα τα νησιά. Αντί της καθιέρωσης του ελεγκτή νομιμότητας επιβάλλει την Αποκεντρωμένη διοίκηση που είναι κυβερνητική υπηρεσία.
Γιατί στα νησιά, η ευελιξία δεν είναι πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση επιβίωσης.
Ζητούμε ένα σύστημα εποπτείας που:
· διασφαλίζει τη νομιμότητα,
· αλλά δεν εμποδίζει την ταχύτητα,
· δεν μπλοκάρει κρίσιμες αποφάσεις,
· δεν μετατρέπει την Αυτοδιοίκηση σε “γραφείο αιτήσεων”.
Η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων έχει χαρακτηριστικά που δεν συναντώνται αλλού:
· Σεισμικότητα: απαιτεί ειδικό πλαίσιο πολιτικής προστασίας και τεχνικών προδιαγραφών.
· Τουριστική πίεση: απαιτεί ειδικούς πόρους για υποδομές, απορρίμματα, ύδρευση, αποχέτευση.
· Πολλά μικρά νησιά: απαιτούν ενισχυμένη διαδημοτική συνεργασία και κοινές υπηρεσίες.
· Ευαίσθητα οικοσυστήματα: απαιτούν ειδικούς μηχανισμούς περιβαλλοντικής διαχείρισης.
Ο νέος Κώδικας δεν δίνει ακόμη αυτά τα εργαλεία. Και αυτό πρέπει να αλλάξει.
Η Αυτοδιοίκηση στα νησιά δεν λειτουργεί σε “κανονικές συνθήκες”. Λειτουργεί σε συνθήκες:
· εποχικής πληθυσμιακής έκρηξης,
· αυξημένου κόστους υπηρεσιών,
· δυσκολίας πρόσβασης,
· περιορισμένων ανθρώπινων πόρων,
· αυξημένων περιβαλλοντικών κινδύνων.
Αν ο Κώδικας δεν λάβει υπόψη αυτή την πραγματικότητα, τότε δεν θα είναι εργαλείο ανάπτυξης. Θα είναι ένα ακόμη θεσμικό πλαίσιο που θα χρειάζεται συνεχείς εξαιρέσεις για να λειτουργήσει.
