Κάποτε οι φίλοι έρχονταν τυχαία: Στο σχολείο, στη δουλειά, σε μια βραδινή έξοδο που ξεκινούσε αμήχανα και τελείωνε με γέλια. Σήμερα, στη Βρετανία, η φιλία αποκτά τιμή, συνδρομή και έναν αλγόριθμο που αποφασίζει για εσένα. Κι όσο παράδοξο κι αν ακούγεται, χιλιάδες νέοι το δοκιμάζουν ήδη — όχι επειδή τους λείπει η τεχνολογία, αλλά επειδή τους λείπουν οι άνθρωποι.
Η γενιά που ζει online και νιώθει μόνη offline
Η μοναξιά δεν είναι πια ψίθυρος. Είναι στατιστικό. Το 40% των νέων 16–29 ετών στη Βρετανία δηλώνει ότι αισθάνεται μόνο συχνά ή κάποιες φορές. Η τηλεργασία έκλεισε πόρτες, οι παμπ άδειασαν, οι κοινωνικές συνήθειες άλλαξαν. Η καθημερινότητα έγινε πιο βολική, αλλά λιγότερο ανθρώπινη.
Σε αυτό το κενό εμφανίζονται πλατφόρμες όπως οι PLY, Agora και Cliq. Όχι ως dating apps, όχι ως social media, αλλά ως συνδρομητικές λέσχες φιλίας. Σου ζητούν να πληρώσεις για να συμμετάσχεις σε curated events, να γνωρίσεις ανθρώπους που «ταιριάζουν» με εσένα και —το πιο ενδιαφέρον— να αφήσεις έναν αλγόριθμο να επιλέξει ποιον θα συναντήσεις.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η φιλία ως υπηρεσία
Στην PLY, η φιλία κοστολογείται στις 19,99 λίρες τον μήνα. Αν δεσμευτείς για μεγαλύτερο διάστημα, πέφτει στις 9,99. Η ιδρύτρια, Karen Harris, το εξηγεί με μια λογική που θυμίζει γυμναστήριο: όταν πληρώνεις, εμφανίζεσαι. Όταν κάτι είναι δωρεάν, το ακυρώνεις πιο εύκολα.
Η Agora, πιο ευέλικτη, συνδυάζει συνδρομή με πληρωμή ανά εκδήλωση. Μέσα σε δύο χρόνια έχει διοργανώσει πάνω από 300 events και υποστηρίζει ότι έχει δημιουργήσει εκατοντάδες φιλίες. Η φιλοσοφία της θυμίζει κάτι ανάμεσα σε κοινωνικό club και boutique εμπειρία: Μικρές ομάδες, προσεκτικά επιλεγμένες δραστηριότητες, ένα περιβάλλον όπου όλοι βρίσκονται εκεί για τον ίδιο λόγο.
Η νέα κοινωνική πραγματικότητα: Πληρώνω για να μην είμαι μόνος
Η Charlotte Johnson, 29 ετών, προτιμά να πληρώνει μόνο για ό,τι συμμετέχει. Για εκείνη, η συνδρομή μοιάζει με πίεση: Σαν να πρέπει να «πιάσει» τα χρήματά της. Ένα brunch με δωράκια, ένα μάθημα κεραμικής, μια ομάδα ανθρώπων που δεν χρειάζεται να εξηγήσουν γιατί βρίσκονται εκεί — όλα αυτά της προσφέρουν μια αίσθηση ασφάλειας που δεν βρίσκει εύκολα αλλού.
Από την άλλη, η Giovanna Giusi επιλέγει δωρεάν δραστηριότητες: Πεζοπορίες, περιπάτους, απλές συναντήσεις. Δεν έχει πάντα τη δυνατότητα να πληρώνει. Αναγνωρίζει όμως ότι οι επί πληρωμή εκδηλώσεις προσφέρουν κάτι που οι δωρεάν δεν μπορούν: Χώρο, εκπαιδευτές, οργάνωση, εμπειρία.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Το ηθικό δίλημμα: Μπορεί η φιλία να κοστολογηθεί;
Οι δημιουργοί των πλατφορμών το ξέρουν: Η ιδέα ακούγεται περίεργη. Ο Sahil Shirazee της Agora παραδέχεται ότι συχνά τον ρωτούν γιατί πρέπει κάποιος να πληρώνει για να γνωρίσει άλλους ανθρώπους. Η απάντησή του είναι σχεδόν φιλοσοφική: «Η πληρωμή δεν αφορά την πρόσβαση σε ανθρώπους, αλλά την οργάνωση που κάνει τις γνωριμίες πιο εύκολες».
Η Harris της PLY συμφωνεί: Οι χρήστες δεν πληρώνουν για ανθρώπους, αλλά για ένα σύστημα που τους φέρνει κοντά.
Κι όμως, το ερώτημα παραμένει ανοιχτό. Η φιλία είναι αυθόρμητη, απρόβλεπτη, σχεδόν μαγική. Μπορεί να χωρέσει σε αλγόριθμο; Μπορεί να γίνει συνδρομή; Μπορεί να μετατραπεί σε υπηρεσία;
Ο Shirazee το λέει με μια ειλικρίνεια που δεν συναντάς συχνά σε startup founders: «Μακροπρόθεσμα, δεν θέλω να υπάρχει η Agora». Γιατί η ανθρώπινη σύνδεση, λέει, δεν πρέπει να εξαρτάται από έναν αλγόριθμο.
Το μέλλον της κοινωνικοποίησης
Ίσως βρισκόμαστε σε μια μεταβατική εποχή. Μια εποχή όπου η τεχνολογία προσπαθεί να καλύψει ένα κοινωνικό κενό που εμείς δημιουργήσαμε. Μια εποχή όπου η φιλία γίνεται υπηρεσία, η κοινωνικοποίηση γίνεται curated εμπειρία και η μοναξιά γίνεται αγορά.
Το αν αυτή η τάση θα μείνει ή θα εξαφανιστεί, κανείς δεν το ξέρει. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η φιλία — αυτό το τόσο ανθρώπινο, τόσο απλό, τόσο αυθόρμητο πράγμα — βρίσκεται ξαφνικά στο επίκεντρο μιας νέας τεχνολογικής επανάστασης.
Και η ερώτηση που μένει να απαντηθεί δεν είναι τεχνολογική, αλλά βαθιά ανθρώπινη: Θα αφήσουμε έναν αλγόριθμο να επιλέξει τους φίλους μας;
