Η Τεχεράνη φαίνεται να επιχειρεί τη δημιουργία ενός νέου πλαισίου λειτουργίας στα Στενά του Ορμούζ, εν μέσω της συνεχιζόμενης κρίσης με τις ΗΠΑ.
Οι Φρουροί της Επανάστασης αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο ελεγχόμενης διέλευσης πλοίων, αλλά υπό όρους που θα καθορίζει αποκλειστικά το Ιράν. Σύμφωνα με πληροφορίες, σχεδιάζεται ειδική πλατφόρμα μέσω της οποίας τα πλοία θα ζητούν άδεια και θα λαμβάνουν οδηγίες διέλευσης.
Πληρωμές, περιορισμοί και απειλές
Το υπό διαμόρφωση σύστημα φαίνεται να περιλαμβάνει:
- πληρωμές σε ιρανικό νόμισμα (ριάλ) για ασφαλή διέλευση
- τραπεζικές εγγυήσεις από ιρανικά ιδρύματα
- πιθανές αποζημιώσεις από χώρες που θεωρούνται υπεύθυνες για ζημιές λόγω του πολέμου
Παράλληλα, η Τεχεράνη προειδοποιεί ότι χώρες που διατηρούν κυρώσεις σε βάρος της ενδέχεται να αποκλειστούν πλήρως από τη διέλευση.
Σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης, προβλέπονται ακόμη και κατασχέσεις πλοίων ή επιβολή «ποινής» που μπορεί να φτάνει έως και το 20% της αξίας του φορτίου.
Συνεχιζόμενη κρίση και ναυτικός αποκλεισμός
Παρά τα ανοίγματα για ελεγχόμενη ναυσιπλοΐα, η κατάσταση παραμένει ιδιαίτερα τεταμένη. Στην περιοχή εξακολουθεί να υπάρχει ουσιαστικά διπλός ναυτικός αποκλεισμός, με εκατοντάδες πλοία και χιλιάδες ναυτικούς να παραμένουν εγκλωβισμένοι.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κομβικό πέρασμα για την παγκόσμια ενέργεια, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, γεγονός που εξηγεί και την έντονη διεθνή ανησυχία.
Διπλωματικές κινήσεις και ρόλος της Κίνας
Την ίδια ώρα, εντείνονται οι διπλωματικές διεργασίες. Ο Ιρανός ΥΠΕΞ, Αμπάς Αραγτσί, ολοκλήρωσε απόψε τις επαφές του στο Πεκίνο, ενώ αναμένεται επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στην Κίνα τις επόμενες ημέρες.
Η Κίνα εμφανίζεται ως κρίσιμος παράγοντας, καθώς:
- εξαρτάται ενεργειακά από τη διαδρομή του Ορμούζ
- διατηρεί στενές σχέσεις με το Ιράν
- δέχεται πιέσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες να συμβάλει στην αποκλιμάκωση
Τι σημαίνει το «νέο status quo»
Αναλυτές εκτιμούν ότι η Τεχεράνη επιχειρεί να μετατρέψει τον στρατιωτικό έλεγχο της περιοχής σε θεσμοθετημένο μηχανισμό επιρροής, συνδέοντας τη ναυσιπλοΐα με οικονομικούς και πολιτικούς όρους.
Ωστόσο, δεν είναι σαφές αν το σχέδιο αυτό μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη, καθώς προσκρούει:
- στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας
- στις αντιδράσεις μεγάλων δυνάμεων
- και στον κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης
Εν κατακλείδι, το Ιράν δείχνει να επιδιώκει όχι απλώς έλεγχο, αλλά αναδιαμόρφωση των κανόνων στο Ορμούζ. Το αν αυτό θα οδηγήσει σε συμφωνία ή σε νέα ένταση θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις επερχόμενες διεθνείς επαφές και τον ρόλο που θα επιλέξει να παίξει η Κίνα.
