Στο 13,6% διαμορφώνεται το μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα για το 2023, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία. Η κυβέρνηση επιχειρεί να αλλάξει αυτή την εικόνα μέσα από νέο νομοσχέδιο που βρίσκεται σε προετοιμασία και θα ενσωματώνει την Ευρωπαϊκή Οδηγία 2023/970. Στόχος είναι η ενίσχυση της μισθολογικής διαφάνειας και η θέσπιση πιο αυστηρών κανόνων για τους εργοδότες σχετικά με τις αποδοχές και την ισότητα στην εργασία.
Όπως αναφέρει ο Κωνσταντίνος Δαυλός σε ρεπορτάζ του για την εφημερίδα Political, η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως συναντήθηκε με τους κοινωνικούς εταίρους (ΓΣΕΕ και εργοδότες) και τους έδωσε το πόρισμα της ομάδας εργασίας που αποτυπώνει με σαφήνεια ποιες παρεμβάσεις χρειάζονται, αλλά και το μέγεθος του προβλήματος, το οποίο δυστυχώς είναι μεγαλύτερο από αυτό που δείχνει η επίσημη καταγραφή.
Η εικόνα σήμερα
Το μέσο μισθολογικό χάσμα στην Ευρώπη μεταξύ ανδρών και γυναικών είναι 12%, με τον στόχο να έχει οριστεί σε μείωση στο 5%. Στη χώρα μας η εικόνα διαφοροποιείται ανά κλάδο, με χειρότερες τις δραστηριότητες υγείας και κοινωνικής μέριμνας, όπου το χάσμα φθάνει το 14,6%, ενώ στις διοικητικές και υποστηρικτικές δραστηριότητες περιορίζεται στο 7,9%.
Ωστόσο, όπως καταγράφεται στο πόρισμα, ο δείκτης της χώρας μας δεν αποτυπώνει πλήρως την πραγματικότητα, διότι δεν λαμβάνει υπόψη παράγοντες όπως η θέση ευθύνης, το επίπεδο εκπαίδευσης ή η προϋπηρεσία. Επιπλέον δεν λαμβάνεται υπόψη το γεγονός ότι οι γυναίκες έχουν χαμηλότερη συμμετοχή στην αγορά εργασίας: το 2023 εργαζόταν το 57,6% των γυναικών έναντι 77,4% των ανδρών. Αυτό σημαίνει ότι η πραγματική ανισότητα μπορεί να είναι μεγαλύτερη από αυτήν που καταγράφεται. Επιπλέον η μείωση του χάσματος κατά τα τελευταία χρόνια ενδέχεται να οφείλεται σε πτώση των μισθών των ανδρών και όχι σε άνοδο εκείνων των γυναικών.
Οι στόχοι του νομοσχεδίου
Το υπό διαμόρφωση νομοσχέδιο επιχειρεί να μετατρέψει την αρχή της ίσης αμοιβής σε υποχρέωση μετρήσιμη και ελέγξιμη. Κεντρικός άξονας είναι η επιβολή υποχρεώσεων στους εργοδότες, οι οποίες αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο καθορίζονται και παρακολουθούνται οι μισθοί.
Όλες οι επιχειρήσεις θα πρέπει να διαθέτουν τεκμηριωμένες μισθολογικές δομές. Αυτό σημαίνει ότι οι αποδοχές θα καθορίζονται βάσει αντικειμενικών και ουδέτερων ως προς το φύλο κριτηρίων, όπως οι δεξιότητες, η προσπάθεια, η ευθύνη και οι συνθήκες εργασίας.
Οι εργοδότες καλούνται να αναπτύξουν μεθοδολογίες αξιολόγησης θέσεων εργασίας που να αποτυπώνουν την πραγματική αξία της εργασίας, αποφεύγοντας στερεότυπα που υποτιμούν, για παράδειγμα, την εργασία φροντίδας.
Επιπλέον, θα θεσπιστούν κανόνες και για τη διαδικασία πρόσληψης. Οι εργοδότες δεν θα μπορούν να ζητούν πληροφορίες για το μισθολογικό ιστορικό των υποψηφίων, ενώ θα υποχρεούνται να γνωστοποιούν εκ των προτέρων το εύρος των αποδοχών της θέσης.
Η διαφάνεια
Παράλληλα, εισάγεται υποχρέωση διαφάνειας. Οι εργαζόμενοι θα έχουν δικαίωμα πρόσβασης σε πληροφορίες για το επίπεδο αμοιβής τους, αλλά και για τα μέσα επίπεδα αμοιβών ανά φύλο σε συγκρίσιμες θέσεις. Άρα, αν ένας εργαζόμενος θεωρεί ότι υπάρχει μισθολογική διαφορά που ξεπερνά το 5% με ισότιμο συνάδελφο, θα μπορεί να ζητήσει -και ο εργοδότης οφείλει να δώσει- τα σχετικά στοιχεία.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στις επιχειρήσεις με πάνω από 100 εργαζόμενους, που θα υποχρεούνται να καταγράφουν και να δημοσιοποιούν εκτενή μισθολογικά δεδομένα. Εδώ συμπεριλαμβάνονται το συνολικό μισθολογικό χάσμα, το χάσμα στα μεταβλητά στοιχεία αμοιβής, τα διάμεσα επίπεδα αποδοχών, καθώς και η κατανομή ανδρών και γυναικών ανά κλιμάκιο. Τα στοιχεία αυτά θα υποβάλλονται ετησίως και θα είναι διαθέσιμα τόσο στους εργαζόμενους όσο και στις αρμόδιες αρχές.
Πότε γίνονται παρεμβάσεις
Αν διαπιστωθεί μισθολογική απόκλιση άνω του 5% μεταξύ ανδρών και γυναικών, η οποία δεν δικαιολογείται από αντικειμενικά κριτήρια, ο εργοδότης υποχρεούται να προχωρήσει σε κοινή αξιολόγηση με τους εκπροσώπους των εργαζομένων. Αν δεν ληφθούν μέτρα εντός έξι μηνών, ενεργοποιούνται κυρώσεις. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν διοικητικά πρόστιμα, αποζημιώσεις προς τους εργαζόμενους, ακόμη και αποκλεισμό από δημόσιες συμβάσεις.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΕΣΕΕ Σταύρο Καφούνη -με τον οποίο μίλησε η «P»- στη συνάντηση υπήρξε ομοφωνία για την ορθή κατεύθυνση του νομοσχεδίου, με στόχο να ενσωματωθεί σωστά η οδηγία της Ευρώπης και να εξασφαλιστεί ότι οι παρεμβάσεις θα λειτουργήσουν ουσιωδώς. Επίσης, ζητήθηκε οι όποιες γραφειοκρατικές απαιτήσεις να σεβαστούν τον γραφειοκρατικό φόρτο που αντιμετωπίζουν ήδη οι ΜμΕ. Την επόμενη εβδομάδα αναμένεται να υπάρξει και νέα συνάντηση.
