Μπορεί τα φώτα της δημοσιότητας στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα να στράφηκαν στη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και στα «δώρα» που επεφύλασσε ο Αμερικανός πρόεδρος στον Τούρκο ομόλογό του, όμως πίσω από τις τουρκικές φιέστες και το… βάδην αγκαζέ των δύο ηγετών, οι σύμμαχοι έλαβαν αποφάσεις που ενδέχεται να αποδειχθούν πολύ σημαντικότερες για το μέλλον της Συμμαχίας και των σύγχρονων πολεμικών επιχειρήσεων.
Αναθεώρηση των επιχειρησιακών δογμάτων
Οι εμπόλεμες συρράξεις σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή, σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Βασίλη Σκουλαράκου για την εφημερίδα «Political», έχουν ανατρέψει τις παραδοσιακές αντιλήψεις για την ισχύ στον σύγχρονο πόλεμο, με τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη να έχουν εξελιχθεί από ένα υποστηρικτικό μέσο στο πεδίο της μάχης, σε έναν από τους βασικούς παράγοντες που καθορίζουν την έκβαση των επιχειρήσεων. Οι καθημερινές επιθέσεις με εκατοντάδες drones, η εξάπλωση των συστημάτων ηλεκτρονικού πολέμου και η ανάγκη για άμεση συλλογή και διαχείριση πληροφοριών έχουν οδηγήσει τις στρατιωτικές ηγεσίες σε μια συνολική αναθεώρηση των επιχειρησιακών τους δογμάτων.
Ακριβώς αυτή τη νέα πραγματικότητα επιχειρεί να αντιμετωπίσει το ΝΑΤΟ. Στο περιθώριο της Συνόδου, ο γενικός γραμματέας της Συμμαχίας Μαρκ Ρούτε ανακοίνωσε ένα φιλόδοξο πακέτο επενδύσεων δεκάδων δισεκατομμυρίων για την επόμενη πενταετία, με επίκεντρο την ανάπτυξη τεχνολογιών αντιμετώπισης drones, την προμήθεια νέων αεροσκαφών έγκαιρης προειδοποίησης, την ένταξη στρατηγικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών επιτήρησης και τη δημιουργία νέων δυνατοτήτων ταχείας ανάπτυξης δυνάμεων. Πρόκειται για μια στρατηγική επιλογή που επιβεβαιώνει ότι ο πόλεμος του μέλλοντος δεν θα κριθεί μόνο από τα μαχητικά αεροσκάφη πέμπτης γενιάς, αλλά και από την κυριαρχία στον αέρα μέσω αισθητήρων, δικτύων δεδομένων και μη επανδρωμένων συστημάτων.
Επενδύσεις-μαμούθ απέναντι στη νέα απειλή
Η αντιμετώπιση των drones αποτελεί πλέον μία από τις κορυφαίες επιχειρησιακές προτεραιότητες της Συμμαχίας. Όπως ανακοίνωσε ο Μαρκ Ρούτε στο Φόρουμ Αμυντικής Βιομηχανίας του ΝΑΤΟ, περισσότερα από 40 δισ. δολάρια θα επενδυθούν μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια για την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών εντοπισμού, ηλεκτρονικού πολέμου, αναχαίτισης και εξουδετέρωσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Η απόφαση μόνο τυχαία δεν είναι. Ο πόλεμος στην Ουκρανία απέδειξε ότι τα UAV μπορούν να προκαλέσουν στρατηγικά πλήγματα με ελάχιστο κόστος, μεταβάλλοντας δραστικά τις ισορροπίες στο πεδίο της μάχης. Σύμφωνα με την ουκρανική Πολεμική Αεροπορία, μόνο το βράδυ της Κυριακής η Ρωσία εξαπέλυσε 351 drones εναντίον ουκρανικών στόχων, ενώ η Μόσχα ανακοίνωσε ότι περισσότερα από 430 ουκρανικά UAV κινήθηκαν προς την περιοχή της ρωσικής πρωτεύουσας.
Την ίδια ώρα, η απειλή δεν περιορίζεται στα μέτωπα των συγκρούσεων. Κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ έχουν βρεθεί αντιμέτωπα με επαναλαμβανόμενες παραβιάσεις του εναέριου χώρου τους από ρωσικά drones. Χαρακτηριστικό ήταν το πρόσφατο περιστατικό στη Λετονία, όπου μαχητικά της αποστολής Baltic Air Policing κατέρριψαν μη επανδρωμένο αεροσκάφος που είχε εισέλθει στον εθνικό εναέριο χώρο, περιστατικό που η Συμμαχία απέδωσε στις επιπτώσεις ρωσικών επιχειρήσεων ηλεκτρονικού πολέμου.
Triton και A400M ενισχύουν το νέο επιχειρησιακό δόγμα
Για πρώτη φορά στον στόλο της Συμμαχίας θα ενταχθούν πέντε μη επανδρωμένα αεροσκάφη στρατηγικής επιτήρησης MQ-4C Triton της Northrop Grumman, τα οποία μπορούν να επιχειρούν για περισσότερες από 24 ώρες, επιτηρώντας τεράστιες θαλάσσιες και χερσαίες εκτάσεις και παρέχοντας συνεχή εικόνα της επιχειρησιακής κατάστασης.
Παράλληλα, η Νορβηγία, η Φινλανδία, η Γερμανία και η Δανία αναμένεται να υπογράψουν επιστολή πρόθεσης για τη συμμετοχή στο πρόγραμμα, ενώ το ΝΑΤΟ σχεδιάζει τη δημιουργία κοινού στόλου 12 μεταγωγικών Airbus A400M, ενισχύοντας σημαντικά τις δυνατότητες στρατηγικών αερομεταφορών και ταχείας ανάπτυξης δυνάμεων σε οποιοδήποτε σημείο της Συμμαχίας.
Τα σουηδικά GlobalEye στη θέση των AWACS
Κεντρικό στοιχείο του νέου σχεδιασμού αποτελεί η ανανέωση του στόλου αεροσκαφών έγκαιρης προειδοποίησης και ελέγχου του ΝΑΤΟ.
Ο Μαρκ Ρούτε ανακοίνωσε ότι ομάδα κρατών-μελών προχωρά στην κοινή προμήθεια 10 αεροσκαφών GlobalEye της σουηδικής Saab, τα οποία θα αντικαταστήσουν σταδιακά τα γερασμένα E-3 Sentry AWACS που υπηρετούν εδώ και δεκαετίες στη Συμμαχία.
Η απόφαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ουσιαστικά επιβεβαιώνει την εγκατάλειψη του σχεδίου προμήθειας των αμερικανικών E-7 Wedgetail, δίνοντας παράλληλα σημαντική ώθηση στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία.
Το GlobalEye θεωρείται σήμερα ένα από τα πλέον προηγμένα αερομεταφερόμενα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και ελέγχου. Εξοπλισμένο με το ραντάρ Erieye Extended Range της Saab και βασισμένο στην πλατφόρμα Bombardier Global 6000/6500, μπορεί να εντοπίζει εναέριους, θαλάσσιους και χερσαίους στόχους σε αποστάσεις που υπερβαίνουν τα 550 χιλιόμετρα, παρέχοντας σε πραγματικό χρόνο κρίσιμες πληροφορίες στις δυνάμεις ξηράς, αέρα και θάλασσας.
Πέρα από τις στρατιωτικές αποστολές, το GlobalEye μπορεί να αξιοποιηθεί και σε επιχειρήσεις πολιτικής προστασίας, έρευνας και διάσωσης ή διαχείρισης φυσικών καταστροφών, χάρη στις προηγμένες δυνατότητες επιτήρησης και συντονισμού που διαθέτει.
Το ΝΑΤΟ προετοιμάζεται για τον πόλεμο της επόμενης δεκαετίας
Οι αποφάσεις που ανακοινώθηκαν στην Άγκυρα αντανακλούν τη βαθιά αλλαγή που συντελείται στη φύση των πολεμικών επιχειρήσεων, όπου η τεχνητή νοημοσύνη, τα drones, τα δίκτυα αισθητήρων, ο ηλεκτρονικός πόλεμος και η άμεση ανταλλαγή δεδομένων εξελίσσονται στους καθοριστικούς παράγοντες ισχύος.
Είναι δεδομένο πως οι πόλεμοι του μέλλοντος δεν θα κριθούν αποκλειστικά από τον αριθμό των μαχητικών ή των αρμάτων μάχης, αλλά από την ικανότητα κάθε δύναμης να βλέπει πρώτη, να επεξεργάζεται ταχύτερα τις πληροφορίες και να εξουδετερώνει αποτελεσματικά τις απειλές πριν αυτές εκδηλωθούν.
