Ένα τεράστιο κομμάτι πάγου, με έκταση που προσεγγίζει εκείνη του Μανχάταν, αποσπάστηκε από τον παγετώνα Petermann στη Γροιλανδία και σχημάτισε ένα νέο παγόβουνο στον Αρκτικό Ωκεανό.
Η αποκόλληση καταγράφηκε στις 4 Αυγούστου από τους δορυφόρους Sentinel-1 του ευρωπαϊκού προγράμματος Copernicus. Το νέο παγόβουνο καλύπτει περίπου 76 τετραγωνικά χιλιόμετρα και προήλθε από την ανατολική πλευρά της πλωτής προέκτασης του παγετώνα.
Πρόκειται για τη μεγαλύτερη απώλεια πλωτού πάγου που έχει καταγραφεί στον Petermann εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία.
Οι ρωγμές είχαν εμφανιστεί μήνες νωρίτερα
Η εξέλιξη δεν ήταν αιφνιδιαστική για τους επιστήμονες. Δορυφορικές εικόνες που δημοσιοποίησε ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος δείχνουν ότι η διαδικασία είχε αρχίσει αρκετούς μήνες πριν από την τελική αποκόλληση.
Ήδη από τον Απρίλιο είχαν καταγραφεί παραμορφώσεις και ρωγμές στο τμήμα του παγετώνα που εκτείνεται πάνω από τη θάλασσα.
Καθώς περνούσαν οι μήνες, οι ρωγμές διευρύνονταν και στις αρχές Αυγούστου η κατάσταση στο κεντρικό τμήμα του πάγου είχε μεταβληθεί σημαντικά. Τελικά, το γιγαντιαίο κομμάτι αποχωρίστηκε πλήρως από τον παγετώνα.
Οι δορυφόροι κατέγραψαν την αποκόλληση σχεδόν σε πραγματικό χρόνο
Ο Petermann συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους παγετώνες της Γροιλανδίας που καταλήγουν στη θάλασσα. Διαθέτει μια εκτεταμένη πλωτή προέκταση, από την οποία κατά περιόδους αποσπώνται μεγάλοι όγκοι πάγου και μετατρέπονται σε παγόβουνα. Οι μεταβολές του παρακολουθούνται συστηματικά μέσω δορυφορικών δεδομένων από το 2019.
Η Μόλι Χάμοντ, υποψήφια διδάκτωρ στο Πανεπιστήμιο του Λιντς που συμμετείχε στην επεξεργασία των δεδομένων του Sentinel-1, ανέφερε ότι λίγο πριν από την αποκόλληση οι αλλαγές στον παγετώνα εξελίσσονταν με ιδιαίτερα γρήγορους ρυθμούς.
Χάρη στις συνεχείς δορυφορικές παρατηρήσεις, οι ερευνητές μπόρεσαν να παρακολουθήσουν με μεγάλη ακρίβεια την επέκταση των ρωγμών μέσα στη μάζα του πάγου μέχρι τη στιγμή του τελικού διαχωρισμού.
Δεν είναι η πρώτη μεγάλη απώλεια πάγου από τον Petermann
Ο συγκεκριμένος παγετώνας έχει δώσει ακόμη μεγαλύτερα παγόβουνα στο παρελθόν. Το 2010 αποσπάστηκε από τον Petermann ένα τεράστιο τμήμα έκτασης περίπου 251 τετραγωνικών χιλιομέτρων, ενώ δύο χρόνια αργότερα, το 2012, σημειώθηκε νέα μεγάλη αποκόλληση περίπου 130 τετραγωνικών χιλιομέτρων.
Η τελευταία εξέλιξη είναι η σημαντικότερη του είδους που έχει καταγραφεί στον παγετώνα για περισσότερο από δέκα χρόνια.
Φόβοι για δύο ακόμη γιγαντιαίες αποκολλήσεις
Η προσοχή των επιστημόνων στρέφεται πλέον σε άλλα τμήματα της πλωτής άκρης του Petermann, καθώς οι παρατηρήσεις δείχνουν ότι υπάρχουν ρωγμές που εξακολουθούν να επεκτείνονται.
Οι ερευνητές θεωρούν πιθανό να δημιουργηθούν τουλάχιστον δύο ακόμη μεγάλα παγόβουνα. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για τμήματα έκτασης περίπου 94 και 84 τετραγωνικών χιλιομέτρων αντίστοιχα.
Τι είναι τα «νησιά πάγου»
Παγόβουνα αυτού του μεγέθους χαρακτηρίζονται και ως «νησιά πάγου». Σε αντίθεση με άλλες μορφές παγόβουνων, έχουν συνήθως σχετικά επίπεδη επιφάνεια και εξαιρετικά μεγάλο πλάτος σε σχέση με το ύψος τους.
Δημιουργούνται όταν αποσπώνται τεράστιες μάζες από τις πλωτές προεκτάσεις παγετώνων ή από παγοκρηπίδες. Το φαινόμενο παρατηρείται κυρίως στη βορειοδυτική Γροιλανδία και στο βόρειο τμήμα του νησιού Έλσμιρ.
Είναι πιο σπάνια από τα συνηθισμένα μεγάλα παγόβουνα και, λόγω του μεγέθους τους, μπορούν να παραμένουν στον ωκεανό για χρόνια μέχρι να κατακερματιστούν και να λιώσουν.
Υπό συνεχή παρακολούθηση το νέο παγόβουνο
Οι επιστήμονες θα συνεχίσουν να παρακολουθούν τόσο την κατάσταση του Petermann όσο και την πορεία του νέου παγόβουνου, χρησιμοποιώντας δορυφορικές εικόνες, εναέριες παρατηρήσεις και δεδομένα εντοπισμού.
Στόχος είναι να καταγραφεί η διαδρομή του στον Αρκτικό Ωκεανό, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο θα μεταβάλλεται και θα διασπάται με την πάροδο του χρόνου.
Όπως επισημαίνει ο Μάρτιν Γουέρινγκ του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος, δορυφορικές αποστολές όπως η Sentinel-1 δίνουν τη δυνατότητα στους επιστήμονες να παρακολουθούν τις αλλαγές στους παγετώνες σε βάθος χρόνου, συμβάλλοντας στην καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών που οδηγούν σε μεγάλες αποκολλήσεις πάγου και των επιπτώσεών τους στο πολικό περιβάλλον.
