Ο έντονος ανταγωνισμός διεθνώς για το LNG φαίνεται να βάζει την Ευρώπη σε μια περίοδο αυξημένης ενεργειακής αβεβαιότητας, όπως επισημαίνει ο Αλέξανδρος Εξάρχου, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου AKTOR. Μιλώντας στο Politico, περιγράφει ένα περιβάλλον όπου η ισχυρή ζήτηση από την Ασία μαζί με τις γεωπολιτικές εντάσεις “τραβούν” τις διαθέσιμες ποσότητες προς άλλες κατευθύνσεις και ανεβάζουν τις τιμές, με αποτέλεσμα να γίνεται όλο και πιο πιθανό οι αγορές να χρειαστεί να πληρώνουν ακριβά premium για να εξασφαλίσουν φορτία LNG.
Η σύμβαση με τον Venture Global
Σύμφωνα με την Αμαλία Κάτζου και το ρεπορτάζ της για την εφημερίδα Political, κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής του ομίλου είναι μια μακροχρόνια σύμβαση 20 ετών με τον αμερικανικό παραγωγό Venture Global, που αφορά την προμήθεια και πώληση LNG στην αλβανική Albgaz από το 2030. Η συμφωνία, όπως εξηγεί ο επικεφαλής της AKTOR, αποτελεί κομμάτι μιας ευρύτερης προσπάθειας να διασφαλιστούν αξιόπιστες γραμμές προμήθειας για την περιοχή. Όμως, ακόμη και όταν αυτή και άλλες μακροχρόνιες δεσμεύσεις ολοκληρωθούν -ενδεχομένως έως το τέλος Μαΐου-, ο όμιλος θα χρειαστεί επιπλέον, βραχυπρόθεσμες και μεσαίας διάρκειας συμβάσεις για να καλύψει το κενό μέχρι την έναρξη αυτών των προμηθειών.
Το πρόβλημα
Το πρόβλημα, όπως τονίζει ο κ. Εξάρχου, είναι ότι φέτος είναι πιθανό να αποδειχθεί εξαιρετικά δύσκολο να εξασφαλιστούν σημαντικές ποσότητες αμερικανικού LNG σε προσιτές τιμές. Η Ασία, με βαθιά πορτοφόλια και μεγάλη ενεργειακή απελευθέρωση, διαθέτει τη δυνατότητα να προσφέρει στους παραγωγούς υψηλότερες απολαβές, οδηγώντας σε εκτροπές φορτίων ανατολικά και σε έλλειψη διαθέσιμων όγκων προς την Ευρώπη. Παράλληλα, ο πόλεμος στο Ιράν, οι περιορισμοί στην παραγωγή από το Κατάρ και οι κυρώσεις/περιορισμοί στη ροή ρωσικού αερίου περιορίζουν περαιτέρω τις επιλογές της ευρωπαϊκής πλευράς.
Το αποτέλεσμα, προειδοποιεί, μπορεί να είναι η Ευρώπη να κληθεί να αποδεχτεί υψηλότερα κόστη ενέργειας για το άμεσο μέλλον. Αυτό δεν είναι απλώς μια υπόθεση τιμών: μεταφράζεται σε πιέσεις στην παραγωγή, αύξηση του κόστους ζωής και ενδεχόμενες πολιτικές αναταραχές. Σε αυτό το περιβάλλον, οι μακροχρόνιες συμφωνίες όπως εκείνη με τον Venture Global αποκτούν στρατηγική αξία -όχι μόνο για την ασφάλεια εφοδιασμού, αλλά και για τον περιορισμό της έκθεσης σε βραχυχρόνιες αναταράξεις της αγοράς.
Προσεκτική αισιοδοξία
Ο κ. Εξάρχου εκφράζει ωστόσο και προσεκτική αισιοδοξία: ο όμιλος διεκδικεί νέα, προνομιακά μακροχρόνια σχήματα προμήθειας αμερικανικού LNG που θα μπουν σε λειτουργία από το 2030. Η έλευση αυτών των ποσοτήτων θα εξαρτηθεί, όπως σημειώνει, από δομικές αλλαγές στην παγκόσμια ροή ενέργειας, μεταξύ των οποίων και οι επιπτώσεις του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ -μια μεταβλητή που μπορεί να ανατρέψει τους προγραμματισμούς εν μια νυκτί.
Σημαντικό στοιχείο της τοποθέτησής του είναι η υπενθύμιση ότι οι συμφωνίες με τις ΗΠΑ αποτελούν μόνο ένα κομμάτι μιας ευρύτερης στρατηγικής διαφοροποίησης. Η Ευρώπη δεν μπορεί, υποστηρίζει, να στηρίζεται μονομερώς σε έναν προμηθευτή ή σε μια γεωγραφική περιοχή. «Η ενέργεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως όπλο κατά της Ευρώπης», προειδοποιεί, εξηγώντας γιατί είναι κρίσιμη η ισορροπία ανάμεσα στις πηγές LNG και φυσικού αερίου.
Ευελιξία και προνοητικότητα
Στη βάση αυτή, η προσέγγιση της AKTOR -συνδυασμός μακροχρόνιων συμφωνιών, αναζήτησης βραχυπρόθεσμων λύσεων και ευρύτερης διαφοροποίησης- αντανακλά την πραγματικότητα μιας αγοράς όπου η αστάθεια και ο ανταγωνισμός απαιτούν ευελιξία και προνοητικότητα. Η πρόκληση για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και τις επιχειρήσεις είναι να μετατρέψουν αυτή την αναγκαιότητα σε στρατηγικό πλεονέκτημα: επενδύοντας σε υποδομές, αποθηκευτική ικανότητα και σε πολιτικές που μειώνουν την ενεργειακή ευπάθεια, αντί να υποταχθούν στον βραχυχρόνιο πόλεμο των τιμών.
Σε κάθε περίπτωση, όπως προειδοποιεί ο κ. Εξάρχου, το λεγόμενο «παιχνίδι των premiums» δεν αφορά μόνο εμπορικές επιλογές -έχει γεωπολιτικές και κοινωνικές συνέπειες. Η ικανότητα της Ευρώπης να αντιμετωπίσει αυτό το κύμα ανταγωνισμού θα κρίνει, εν πολλοίς, το κόστος ενέργειας και την ενεργειακή ασφάλεια των πολιτών της στην επόμενη δεκαετία.
