Το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Υγρού Στίβου δεν είναι απλώς η κορυφαία γιορτή του αθλήματος στη γηραιά ήπειρο, αλλά ένας θεσμός με βαρύ ιστορικό αποτύπωμα. Από το πρώτο εκείνο τόλμημα στις αρχές του περασμένου αιώνα μέχρι τη σημερινή του μορφή, η διοργάνωση έχει εξελιχθεί σε ένα υπερθέαμα που καθηλώνει τους φίλους της πισίνας και της ανοιχτής θάλασσας.
Πρωτοξεκίνησε το 1926 και από το 2000 διεξάγεται σταθερά κάθε δύο χρόνια υπό την αιγίδα της LEN, του ευρωπαϊκού τμήματος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Κολύμβησης (FINA). Μοναδική εξαίρεση αποτέλεσε η διοργάνωση του 2020, η οποία μετατέθηκε κατά ένα έτος λόγω της πανδημίας COVID-19.
Το πειραματικό ντεμπούτο
Το πρώτο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα φιλοξενήθηκε το 1926 στη Βουδαπέστη (18-22 Αυγούστου) με πειραματικό χαρακτήρα. Συμμετείχαν μόλις έξι χώρες (Ουγγαρία, Γερμανία, Σουηδία, Αυστρία, Βέλγιο και Τσεχοσλοβακία), ενώ η Μεγάλη Βρετανία επέτρεψε σε μεμονωμένους αθλητές να αγωνιστούν χωρίς επίσημη αποστολή. Το πρόγραμμα περιελάμβανε αποκλειστικά ανδρικά αγωνίσματα: έξι στην κολύμβηση (100μ., 400μ., 1.500μ. ελεύθερο, 100μ. ύπτιο, 200μ. πρόσθιο, 4Χ200μ. ελεύθερο), δύο στις καταδύσεις (τραμπολίνο και πλατφόρμα) και το τουρνουά πόλο.
Η καθιέρωση και οι γυναίκες (1927)
Έναν χρόνο μετά, στην Μπολόνια, το πρωτάθλημα απέκτησε την κανονική του μορφή, καθώς διεξήχθη για πρώτη φορά σε πισίνα 50 μέτρων (αντί των 33,3 μέτρων της Βουδαπέστης). Παράλληλα, μπήκαν στο αγωνιστικό πρόγραμμα και οι γυναίκες, διεκδικώντας μετάλλια σε πέντε αγωνίσματα κολύμβησης (100μ., 400μ. ελεύθερο, 100μ. ύπτιο, 200μ. πρόσθιο, 4Χ100μ. ελεύθερο) και δύο καταδύσεων.
Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο η διοργάνωση έγινε πλέον θεσμός και άρχισε να εμπλουτίζεται σταδιακά με νέα αγωνίσματα. Το 1954 εντάχθηκε για πρώτη φορά η πεταλούδα (100μ.) και το 1962 η μικτή ατομική.
Το 1974 στο Άμστερνταμ διεξήχθη για πρώτη φορά το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Συγχρονισμένης Κολύμβησης, ξεχωριστά από το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Υγρού Στίβου, που εκείνη τη χρονιά φιλοξενήθηκε στη Βιέννη.
Από το 1977 η συγχρονισμένη (καλλιτεχνική πλέον) περιλαμβάνεται στο κανονικό πρόγραμμα των Ευρωπαϊκών Πρωταθλημάτων. Από το 1983 η διοργάνωση διεξάγεται ανά διετία, αρχικά τις μονές χρονιές και από το 2000 τις ζυγές (εξαίρεση η διοργάνωση του 2020, που μετατέθηκε κατά ένα χρόνο εξαιτίας της πανδημίας του COVID-19), λόγω της αντίστοιχης αλλαγής, στην οποία προχώρησε η FINA για τα Παγκόσμια Πρωταθλήματα.
Το 1985 στο Όσλο διεξήχθη για πρώτη φορά το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Υδατοσφαίρισης Γυναικών, που από το 1987 εντάχθηκε στο κανονικό πρόγραμμα, ενώ η κολύμβηση ανοιχτής θάλασσας μπήκε στη διοργάνωση το 1995 στη Βιέννη (παρότι Ευρωπαϊκά Πρωταθλήματα διεξάγονταν από το 1989), αν και κάποιες Ολυμπιακές χρονιές έχει διεξαχθεί σε διαφορετικό τόπο και χρόνο, για να μην παρεμποδίζει την προετοιμασία των αθλητών για τον αγώνα πρόκρισης στους Ολυμπιακούς Αγώνες.
Η τελευταία μεγάλη αλλαγή γίνεται μετά το 1999, όταν η υδατοσφαίριση ανεξαρτητοποιήθηκε και από το 2000 δεν περιλαμβάνεται πλέον στο πρόγραμμα των Ευρωπαϊκών Πρωταθλημάτων Υγρού Στίβου.
Τα περισσότερα μετάλλια έχει κατακτήσει η Ιταλία, συνολικά 473 (129-147-197) και ακολουθούν η Γερμανία με 460 (171-159-130) και η Ρωσία με 400 (197-116-87).
Η Ελλάδα στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Υγρού Στίβου
Η Ελλάδα συμμετείχε για πρώτη φορά σε Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα το 1958, αλλά χρειάστηκε να περιμένει ως το 1991 για να κατακτήσει μετάλλιο, το οποίο μάλιστα ήρθε από τη συγχρονισμένη (όπως λεγόταν μέχρι πρότινος) κολύμβηση, με τη Χριστίνα Θαλασσινίδου να παίρνει τη δεύτερη θέση στο σόλο, στη διοργάνωση της Αθήνας.
Το 2002 στο Βερολίνο ήρθε το πρώτο μετάλλιο στην κλασική κολύμβηση, από την ομάδα 4Χ200 μ. ελεύθερο ανδρών, ενώ το 2008 στο Αϊντχόφεν ο Άρης Γρηγοριάδης έγινε ο πρώτος έλληνας πρωταθλητής Ευρώπης, κατακτώντας το χρυσό στα 50 μ. ύπτιο (λίγους μήνες αργότερα, τον μιμήθηκε ο Σπύρος Γιαννιώτης στα 5 χλμ. της ανοιχτής θάλασσας, τα αγωνίσματα της οποίας φιλοξενήθηκαν εκείνη τη χρονιά στο Ντουμπρόβνικ).
Συνολικά, η Ελλάδα έχει κατακτήσει 63 μετάλλια (13 χρυσά, 22 ασημένια και 28 χάλκινα), εκ των οποίων 43 στην κολύμβηση, 12 στην καλλιτεχνική και 8 στην κολύμβηση ανοιχτής θάλασσας, όπως αναφέρει το Σαν Σήμερα.
