Ένα από τα πιο ισχυρά κλιματικά φαινόμενα των τελευταίων δεκαετιών ενδέχεται να βρίσκεται προ των πυλών, σύμφωνα με τις νεότερες εκτιμήσεις των Αμερικανών επιστημόνων. Το Κέντρο Κλιματικών Προγνώσεων της NOAA αναθεώρησε σημαντικά προς τα πάνω τις πιθανότητες εμφάνισης ενός ισχυρού έως και εξαιρετικά ισχυρού Ελ Νίνιο, το οποίο αναμένεται να αναπτυχθεί μέσα στους επόμενους μήνες και να κορυφωθεί κατά το διάστημα Οκτωβρίου 2026 – Φεβρουαρίου 2027.

Οι προβλέψεις έχουν προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον αλλά και ανησυχία στη διεθνή επιστημονική κοινότητα, καθώς ένα τόσο ισχυρό επεισόδιο θα μπορούσε να επηρεάσει σχεδόν κάθε πτυχή της παγκόσμιας οικονομίας, από την αγροτική παραγωγή και την επισιτιστική ασφάλεια μέχρι την ενέργεια, τις μεταφορές και τη συχνότητα εμφάνισης ακραίων φυσικών καταστροφών.

Τι είναι το Ελ Νίνιο και γιατί επηρεάζει ολόκληρο τον πλανήτη

Το Ελ Νίνιο αποτελεί τη θερμή φάση του κλιματικού κύκλου ENSO (El Niño Southern Oscillation), ενός φυσικού φαινομένου που συνδέεται με τις μεταβολές στις θερμοκρασίες των υδάτων του τροπικού Ειρηνικού Ωκεανού.

Αν και η αιτία του εντοπίζεται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την Ευρώπη, οι επιπτώσεις του γίνονται αισθητές σχεδόν σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Οι μεταβολές στη θερμοκρασία των ωκεανών επηρεάζουν τα ατμοσφαιρικά ρεύματα, αλλάζοντας τις βροχοπτώσεις, τις θερμοκρασίες και τη συχνότητα ακραίων καιρικών φαινομένων.

Οι νέες εκτιμήσεις της NOAA ανεβάζουν στο 82% την πιθανότητα εκδήλωσης του φαινομένου μέχρι τον Ιούλιο, ενώ η πιθανότητα να εξελιχθεί σε ισχυρό ή πολύ ισχυρό Ελ Νίνιο από το φθινόπωρο και μετά αγγίζει πλέον το 65%.

Πρόκειται για ποσοστό σημαντικά αυξημένο σε σχέση με τις προβλέψεις που υπήρχαν μόλις πριν από λίγους μήνες.

Γιατί οι επιστήμονες μιλούν για «σούπερ» Ελ Νίνιο

Ο όρος «σούπερ Ελ Νίνιο» δεν αποτελεί επίσημη επιστημονική κατηγορία, χρησιμοποιείται όμως για να περιγράψει εξαιρετικά σπάνια και έντονα επεισόδια κατά τα οποία η θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας στον τροπικό Ειρηνικό ξεπερνά κατά περίπου δύο βαθμούς Κελσίου τα φυσιολογικά επίπεδα.

Σε τέτοιες περιπτώσεις οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται σε μεμονωμένες περιοχές αλλά αποκτούν παγκόσμιο χαρακτήρα.

Οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι το τελευταίο ισχυρό Ελ Νίνιο, το οποίο διήρκεσε από το 2023 έως το 2024, συνέβαλε καθοριστικά ώστε το 2024 να καταγραφεί ως η θερμότερη χρονιά που έχει γνωρίσει ποτέ η ανθρωπότητα.

Εάν το νέο επεισόδιο αποδειχθεί ακόμη ισχυρότερο, τότε δεν αποκλείεται το 2027 να καταρρίψει εκ νέου όλα τα ιστορικά ρεκόρ θερμοκρασίας.

Οι κίνδυνοι για την οικονομία και την επισιτιστική ασφάλεια

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι οι μεγαλύτερες επιπτώσεις δεν αφορούν μόνο τη θερμοκρασία αλλά κυρίως τις αλυσιδωτές συνέπειες που μπορεί να προκαλέσει το φαινόμενο στην παγκόσμια οικονομία.

Ισχυρά επεισόδια Ελ Νίνιο έχουν συνδεθεί στο παρελθόν με:

  • μεγάλες ξηρασίες,
  • εκτεταμένες πλημμύρες,
  • μειωμένες αγροτικές αποδόσεις,
  • αύξηση τιμών τροφίμων,
  • καταστροφικές πυρκαγιές,
  • ισχυρότερους τυφώνες,
  • ενεργειακές κρίσεις και διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Οι ειδικοί τονίζουν ότι ο σύγχρονος κόσμος είναι πολύ πιο ανθεκτικός σε σχέση με τον 19ο αιώνα, όταν το καταστροφικό Ελ Νίνιο του 1877 συνδέθηκε με λιμούς που προκάλεσαν δεκάδες εκατομμύρια θανάτους. Ωστόσο, η παγκοσμιοποιημένη οικονομία παραμένει ιδιαίτερα ευάλωτη σε παρατεταμένες διαταραχές της παραγωγής τροφίμων και της ενεργειακής επάρκειας.

Ένας θερμότερος πλανήτης κάνει το πρόβλημα μεγαλύτερο

Αυτό που ανησυχεί ιδιαίτερα τους επιστήμονες είναι ότι το επόμενο Ελ Νίνιο θα εκδηλωθεί σε έναν πλανήτη ήδη πολύ θερμότερο από ό,τι στο παρελθόν.

Οι ωκεανοί καταγράφουν ιστορικά υψηλές θερμοκρασίες, ενώ η ατμόσφαιρα περιέχει περισσότερη ενέργεια και υγρασία. Αυτό σημαίνει ότι τα ακραία φαινόμενα που συνδέονται με το Ελ Νίνιο μπορεί να εμφανιστούν με μεγαλύτερη ένταση από ό,τι σε προηγούμενες δεκαετίες.

Για τον λόγο αυτό, αρκετοί επιστήμονες εκτιμούν ότι το επόμενο δωδεκάμηνο θα αποτελέσει ένα κρίσιμο τεστ για την ανθεκτικότητα οικονομιών, ενεργειακών συστημάτων και αγροτικών παραγωγών σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ένα φαινόμενο που θα απασχολήσει ολόκληρο τον κόσμο

Παρότι το Ελ Νίνιο βρίσκεται ακόμη σε φάση ανάπτυξης και καμία πρόγνωση δεν μπορεί να θεωρηθεί οριστική, η τάση που καταγράφουν πλέον σχεδόν όλα τα μεγάλα μετεωρολογικά κέντρα είναι σαφής.

Οι πιθανότητες για ένα ιδιαίτερα ισχυρό επεισόδιο αυξάνονται μήνα με τον μήνα και η διεθνής επιστημονική κοινότητα παρακολουθεί στενά την εξέλιξή του. Εάν οι σημερινές εκτιμήσεις επιβεβαιωθούν, το διάστημα από τα τέλη του 2026 έως και το 2027 ενδέχεται να αποτελέσει μία από τις πιο δύσκολες κλιματικές περιόδους των τελευταίων ετών, με επιπτώσεις που θα ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια της μετεωρολογίας και θα αγγίζουν την οικονομία, την ενέργεια και την καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων σε ολόκληρο τον πλανήτη.