Στον ΟΗΕ μεταφέρεται εκ νέου η διαφωνία Ιράκ και Τουρκίας για τις τουρκικές στρατιωτικές ενέργειες σε ιρακινό έδαφος και εναέριο χώρο. Η Βαγδάτη καταγγέλλει 398 παραβιάσεις μέσα σε τέσσερις μήνες, ενώ η Άγκυρα απορρίπτει τις αιτιάσεις, επικαλούμενη την αντιμετώπιση τρομοκρατικών απειλών και το δικαίωμα αυτοάμυνας.
Η ιρακινή επιστολή, με ημερομηνία 16 Σεπτεμβρίου, απευθύνεται στον Γενικό Γραμματέα και στον πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας. Η καταχώρισή της στα αρχεία του ΟΗΕ επιβεβαιώνει ότι αφορά καταγγελλόμενες τουρκικές παραβιάσεις κατά την περίοδο Μαΐου–Αυγούστου 2026.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της επιστολής, το Ιράκ κατέγραψε 161 περιστατικά τον Μάιο, 154 τον Ιούνιο, 61 τον Ιούλιο και 22 τον Αύγουστο. Η Βαγδάτη υποστηρίζει ότι οι ενέργειες παραβιάζουν την κυριαρχία της, τις αρχές της καλής γειτονίας και το διεθνές δίκαιο.
Η τουρκική απάντηση
Στην απαντητική επιστολή της 28ης Σεπτεμβρίου, η Τουρκία υποστηρίζει ότι τρομοκρατικές οργανώσεις εκμεταλλεύονται «κενό εξουσίας» στο Ιράκ και δημιουργούν απειλές για την ασφάλειά της.
Η Άγκυρα επικαλείται το Άρθρο 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, χαρακτηρίζοντας τις ενέργειές της άσκηση του εγγενούς δικαιώματος αυτοάμυνας. Απορρίπτει επίσης ως απαράδεκτη την κριτική για την άσκηση αυτού του δικαιώματος.
Το Άρθρο 51 αναγνωρίζει την ατομική ή συλλογική αυτοάμυνα σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης και προβλέπει άμεση ενημέρωση του Συμβουλίου Ασφαλείας για τα μέτρα που λαμβάνονται. Η επίκλησή του από ένα κράτος δεν αποτελεί από μόνη της απόφαση του ΟΗΕ ότι οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις είναι νόμιμες.
Το υπόβαθρο της σύγκρουσης
Η αντιπαράθεση συνδέεται με τη μακροχρόνια τουρκική στρατιωτική παρουσία στο βόρειο Ιράκ και τις επιχειρήσεις κατά του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν, του PKK. Η Τουρκία διατηρεί στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην περιοχή, ενώ παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία που αποσκοπεί στον αφοπλισμό της οργάνωσης.
Η βασική διαφωνία αφορά το ποιος αποφασίζει για τη χρήση στρατιωτικής δύναμης μέσα στο Ιράκ. Η Βαγδάτη προτάσσει την εδαφική κυριαρχία της· η Άγκυρα υποστηρίζει ότι οι διασυνοριακές απειλές επιβάλλουν δική της δράση.
Συνεργασία και διαφωνίες ταυτόχρονα
Οι επιστολές αποκτούν πρόσθετο ενδιαφέρον καθώς στις 23 Σεπτεμβρίου οι δύο χώρες συμφώνησαν στη σταδιακή παράδοση του στρατοπέδου Μπασίκα στην ιρακινή κυβέρνηση. Συμφώνησαν επίσης στην αντιμετώπιση της παρουσίας παράνομων ένοπλων στοιχείων στο βόρειο Ιράκ.
Οι πρόεδροι Ερντογάν και Αλ Ζάιντι συναντήθηκαν στη Νέα Υόρκη και συμφώνησαν να ενισχύσουν τη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας.
Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο Ιρακινός πρωθυπουργός Αλί Αλ Ζάιντι είχαν συνομιλίες στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.
Σύμφωνα με την κοινή ανακοίνωση που επικαλείται το Reuters, οι δύο πλευρές συμφώνησαν επίσης να τερματιστεί η παρουσία «παράνομων ένοπλων στοιχείων» στο βόρειο Ιράκ και να εμβαθύνουν τη συνεργασία τους στον τομέα της ασφάλειας.
Η ανακοίνωση προβλέπει σταδιακή μεταβίβαση του στρατοπέδου, χωρίς στο συγκεκριμένο απόσπασμα να προσδιορίζεται χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης.
Η εξέλιξη δείχνει ότι οι δίαυλοι συνεννόησης παραμένουν ανοιχτοί. Δεν σημαίνει, όμως, ότι έχει επιλυθεί η διαφωνία για το σύνολο της τουρκικής παρουσίας ή ότι η Βαγδάτη αποδέχεται τις επιχειρήσεις που καταγγέλλει.
Οι 398 παραβιάσεις αποτελούν την καταγραφή της ιρακινής πλευράς. Η κατάθεση της επιστολής στον ΟΗΕ δημοσιοποιεί επίσημα την καταγγελία, χωρίς να συνιστά ανεξάρτητη επαλήθευση κάθε περιστατικού ή απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας.
