Η 31η Αυγούστου έχει καθιερωθεί ως Διεθνής Ημέρα Ευαισθητοποίησης για την Υπερβολική Δόση, με στόχο την ενημέρωση του κοινού, την πρόληψη των θανάτων από υπερδοσολογία και τη μνήμη των ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους.
Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες διεθνείς εκστρατείες ενημέρωσης γύρω από την υπερβολική δόση και τις συνέπειές της. Η ημέρα είναι παράλληλα αφιερωμένη στις οικογένειες και στους φίλους των θυμάτων, αλλά και στην ενίσχυση των δράσεων πρόληψης και αντιμετώπισης.
Η υπερβολική δόση δεν αφορά αποκλειστικά τη χρήση παράνομων ναρκωτικών ουσιών. Μπορεί να προκληθεί και από άλλες ουσίες, μεταξύ των οποίων το αλκοόλ, τα συνταγογραφούμενα φάρμακα ή συνδυασμούς διαφορετικών ουσιών.
Πώς ξεκίνησε η Διεθνής Ημέρα Ευαισθητοποίησης για την Υπερβολική Δόση
Η ιστορία της ημέρας ξεκινά το 2001 στη Μελβούρνη της Αυστραλίας, μέσα από μια εκδήλωση μνήμης που πραγματοποιήθηκε στο The Salvation Army.
Τα επόμενα χρόνια η πρωτοβουλία άρχισε να αποκτά μεγαλύτερη απήχηση και το 2012 πέρασε υπό την ευθύνη του Penington Institute, εξελισσόμενη από μια τοπική δράση σε διεθνή εκστρατεία.
Σήμερα, εκδηλώσεις και δράσεις πραγματοποιούνται σε πολλές χώρες, με οργανώσεις, επαγγελματίες υγείας, κοινότητες και πολίτες να συμμετέχουν στην προσπάθεια ενημέρωσης σχετικά με την υπερδοσολογία.
Η έμφαση δεν δίνεται μόνο στη μνήμη των ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους, αλλά και στην πρόληψη, την έγκαιρη παρέμβαση και στη μείωση των βλαβών που συνδέονται με τη χρήση ουσιών.
Τι είναι η υπερβολική δόση
Υπερβολική δόση ή υπερδοσολογία μπορεί να συμβεί όταν στον οργανισμό εισέλθει ποσότητα μιας ουσίας –ή συνδυασμού ουσιών– μεγαλύτερη από εκείνη που μπορεί να διαχειριστεί με ασφάλεια.
Αν και ο όρος συνδέεται συχνά με τα ναρκωτικά, υπερδοσολογία μπορεί να προκληθεί και από αλκοόλ, φάρμακα ή συνδυασμούς διαφορετικών ουσιών.
Η σοβαρότητα μιας υπερβολικής δόσης εξαρτάται μεταξύ άλλων από το είδος της ουσίας, την ποσότητα, τον συνδυασμό με άλλες ουσίες και την κατάσταση της υγείας του ατόμου.
Ποιος είναι ο στόχος της 31ης Αυγούστου
Βασικό μήνυμα της Διεθνούς Ημέρας είναι ότι πολλοί θάνατοι από υπερβολική δόση μπορούν να προληφθούν με σωστή ενημέρωση, έγκαιρη αναγνώριση και κατάλληλη παρέμβαση.
Η παγκόσμια εκστρατεία επιδιώκει να:
- αυξήσει την ενημέρωση γύρω από τους κινδύνους της υπερδοσολογίας,
- μειώσει το κοινωνικό στίγμα,
- ενισχύσει την πρόληψη,
- προωθήσει την ενημέρωση για τις διαθέσιμες παρεμβάσεις,
- ανοίξει τη δημόσια συζήτηση γύρω από τις πολιτικές για τις εξαρτήσεις και τη δημόσια υγεία.
Το 2026 συμπληρώνονται 25 χρόνια από την έναρξη της πρωτοβουλίας, με περισσότερες από 1.000 εκδηλώσεις να πραγματοποιούνται κάθε χρόνο σε διάφορες χώρες.
Το φετινό μήνυμα της καμπάνιας είναι «25 Χρόνια Μετά. Ακόμα Χρειάζεται», υπογραμμίζοντας ότι, παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί, η ανάγκη για πρόληψη και ενημέρωση παραμένει έντονη.
Υπερβολική δόση οπιοειδών: Ποια είναι τα βασικά σημάδια
Ιδιαίτερη σημασία έχει η έγκαιρη αναγνώριση μιας πιθανής υπερβολικής δόσης οπιοειδών, καθώς πρόκειται για κατάσταση που μπορεί να απειλήσει άμεσα τη ζωή.
Σύμφωνα με τις οδηγίες υγειονομικών φορέων, ένα άτομο που δεν ανταποκρίνεται, δεν μπορεί να ξυπνήσει ή εμφανίζει σοβαρά προβλήματα αναπνοής χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια.
Μεταξύ των πιθανών ενδείξεων μιας υπερδοσολογίας μπορεί να περιλαμβάνονται:
- απώλεια συνείδησης ή αδυναμία αφύπνισης,
- πολύ αργή, αδύναμη ή ακανόνιστη αναπνοή,
- δυσκολία στην αναπνοή,
- ήχοι πνιγμού, γουργουρητού ή ασυνήθιστου ροχαλητού σε άτομο που δεν ξυπνά,
- αλλαγή στο χρώμα των χειλιών, των νυχιών ή του δέρματος,
- αλλαγές στις κόρες των ματιών,
- ναυτία ή εμετός,
- επιληπτικές κρίσεις ή σπασμοί,
- έντονος αποπροσανατολισμός,
- υπερβολική διέγερση ή ασυνήθιστη συμπεριφορά.
Τα συμπτώματα μπορεί να διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με την ουσία που έχει ληφθεί και το εάν έχουν χρησιμοποιηθεί ταυτόχρονα περισσότερες ουσίες.
Σε περίπτωση υποψίας υπερβολικής δόσης απαιτείται άμεση κλήση στις υπηρεσίες επείγουσας ιατρικής βοήθειας.
Τι είναι η ναλοξόνη και πώς χρησιμοποιείται
Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση της υπερβολικής δόσης από οπιοειδή διαδραματίζει η ναλοξόνη.
Πρόκειται για φάρμακο που μπορεί να αναστρέψει προσωρινά τις επικίνδυνες επιδράσεις μιας υπερδοσολογίας οπιοειδών, κυρίως την καταστολή της αναπνοής.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε περιπτώσεις υπερβολικής δόσης από ουσίες όπως η ηρωίνη, η φαιντανύλη και άλλα οπιοειδή, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων συνταγογραφούμενων φαρμάκων.
Η χορήγηση ναλοξόνης, όταν είναι διαθέσιμη και υπάρχει υποψία υπερβολικής δόσης οπιοειδών, δεν αντικαθιστά την επείγουσα ιατρική φροντίδα. Απαιτείται ταυτόχρονα άμεση επικοινωνία με το ΕΚΑΒ ή τον ευρωπαϊκό αριθμό έκτακτης ανάγκης 112, καθώς η επίδρασή της μπορεί να είναι προσωρινή και να χρειαστεί περαιτέρω αντιμετώπιση.
Για πληροφορίες σχετικά με τη διάθεση και τη σωστή χρήση της ναλοξόνης, οι πολίτες θα πρέπει να απευθύνονται σε γιατρό, φαρμακοποιό ή αρμόδιο φορέα υγείας.
Γιατί είναι σημαντική η ενημέρωση για την υπερδοσολογία
Η σωστή πληροφόρηση μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη σε μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Η ενημέρωση γύρω από το τι μπορεί να προκαλέσει υπερβολική δόση, ποια είναι τα προειδοποιητικά σημάδια και ποια πρέπει να είναι η άμεση αντίδραση αποτελεί βασικό κομμάτι της πρόληψης.
Η Διεθνής Ημέρα Ευαισθητοποίησης για την Υπερβολική Δόση επιχειρεί παράλληλα να περιορίσει το στίγμα που συχνά συνοδεύει τη χρήση ουσιών και τις εξαρτήσεις, ενθαρρύνοντας μια προσέγγιση που επικεντρώνεται στην υγεία, στην πρόληψη και στην προστασία της ανθρώπινης ζωής.
Πώς μπορούμε να συμμετέχουμε στη Διεθνή Ημέρα
Οι πολίτες μπορούν να συμμετάσχουν στις δράσεις της ημέρας ενημερώνοντας υπεύθυνα για την υπερδοσολογία, κοινοποιώντας υλικό από επίσημους φορείς υγείας και υποστηρίζοντας πρωτοβουλίες πρόληψης και ευαισθητοποίησης.
Το βασικό μήνυμα της 31ης Αυγούστου παραμένει η ανάγκη να αποτρέπονται όσο το δυνατόν περισσότεροι θάνατοι, να υπάρχει πρόσβαση σε έγκυρη ενημέρωση και να γνωρίζουν περισσότεροι άνθρωποι πώς να αντιδράσουν όταν μια ανθρώπινη ζωή βρίσκεται σε κίνδυνο.
