Την επιλογή για κατάργηση της ιστορικής 1ης Στρατιάς στη Λάρισα υπερασπίζεται το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, επιμένοντας ότι η νέα δομή των Ενόπλων Δυνάμεων υπηρετεί τον εκσυγχρονισμό, την ενίσχυση της επιχειρησιακής ετοιμότητας και την εξοικονόμηση ανθρώπινων και οικονομικών πόρων.
Η απάντηση, ωστόσο, αφήνει ανοιχτά κρίσιμα ερωτήματα που έχουν τεθεί για μία από τις σημαντικότερες αλλαγές των τελευταίων ετών στη δομή διοίκησης του Στρατού Ξηράς.
Απαντώντας σε ερώτηση κοινοβουλευτικού ελέγχου με θέμα «Κατάργηση της 1ης Στρατιάς στη Λάρισα: επιχειρησιακές συνέπειες και επιπτώσεις στο προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων», το ΥΠΕΘΑ υπενθυμίζει ότι η Β΄ φάση της Νέας Δομής των Ενόπλων Δυνάμεων προβλέπει την κατάργηση της 1ης Στρατιάς ως ενδιάμεσου κλιμακίου διοίκησης.
Σύμφωνα με το Υπουργείο, οι αλλαγές αποφασίστηκαν από τα αρμόδια Επιτελεία έπειτα από επεξεργασία και με γνώμονα την προσαρμογή των Ενόπλων Δυνάμεων στις νέες συνθήκες ασφαλείας.
Το βασικό ζήτημα, όμως, είναι ποια είναι στην πράξη τα μετρήσιμα επιχειρησιακά οφέλη από την κατάργηση ενός ολόκληρου επιπέδου διοίκησης και ποιο ακριβώς είναι το ανθρώπινο και οικονομικό όφελος που προκύπτει από αυτήν.
Τι αλλάζει στην αλυσίδα διοίκησης
Η κατάργηση της 1ης Στρατιάς εντάσσεται στη γενικότερη επιλογή του ΥΠΕΘΑ για περιορισμό των ενδιάμεσων επιπέδων διοίκησης. Στο νέο μοντέλο έχουν δημιουργηθεί τέσσερις Ανώτατες Στρατιωτικές Διοικήσεις – Θράκης, Ηπείρου και Μακεδονίας, Αιγαίου και Ανατολικής Μεσογείου – ενώ διατηρείται η Ανώτατη Στρατιωτική Διοίκηση Υποστήριξης Στρατού.
Η πολιτική ηγεσία υποστηρίζει ότι με τον τρόπο αυτό περιορίζεται η γραφειοκρατία και επιταχύνεται η διοίκηση.
Ακριβώς εδώ, όμως, βρίσκεται και η ουσία της συζήτησης: με ποιον τρόπο έχει αξιολογηθεί ότι η αφαίρεση του συγκεκριμένου επιπέδου διοίκησης βελτιώνει την ταχύτητα λήψης αποφάσεων, τον συντονισμό και την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα;
Αυτά δεν είναι θεωρητικά ερωτήματα. Αφορούν τη λειτουργία της νέας αρχιτεκτονικής διοίκησης σε πραγματικές συνθήκες κρίσης.
Τι γίνεται με τα στελέχη
Υπάρχει και μία δεύτερη διάσταση: το προσωπικό.
Η κοινοβουλευτική ερώτηση ζητούσε συγκεκριμένες απαντήσεις για μεταθέσεις, μετακινήσεις και αλλαγές καθηκόντων των στρατιωτικών που επηρεάστηκαν από την κατάργηση της 1ης Στρατιάς.
Ήδη έχουν καταγραφεί δημόσια αναφορές για στελέχη που, μετά το κλείσιμο, κλήθηκαν να αναλάβουν διαφορετικά καθήκοντα και να προσαρμοστούν σε νέα αντικείμενα, αρμοδιότητες και δομές διοίκησης.
Το ερώτημα συνεπώς δεν είναι μόνο εάν η νέα δομή εξοικονομεί προσωπικό, αλλά πόσο προσωπικό εξοικονομείται, πού μεταφέρεται και κατά πόσο αξιοποιείται για την ενίσχυση μάχιμων και επιχειρησιακών μονάδων, που αποτελεί και έναν από τους βασικούς στόχους της αναδιοργάνωσης.
Η συζήτηση δεν έχει κλείσει
Η κατάργηση της 1ης Στρατιάς είχε προκαλέσει αντιδράσεις ήδη από την ανακοίνωσή της. Ο Δήμος Λαρισαίων είχε ζητήσει ουσιαστικό διάλογο, επισημαίνοντας παράλληλα τη σημασία της στρατιωτικής παρουσίας για την πόλη, ενώ το Περιφερειακό Συμβούλιο Θεσσαλίας είχε επίσης συζητήσει το ζήτημα.
Η απάντηση του ΥΠΕΘΑ καθιστά σαφή τη θέση της πολιτικής ηγεσίας: η κατάργηση της 1ης Στρατιάς αποτελεί συνειδητή επιχειρησιακή επιλογή και δεν αντιμετωπίζεται ως αποδυνάμωση αλλά ως μέρος του νέου μοντέλου διοίκησης.
Αυτό που μένει να αποδειχθεί στην πράξη –και με συγκεκριμένα στοιχεία– είναι εάν η νέα δομή πράγματι προσφέρει ταχύτερη διοίκηση, μεγαλύτερη επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα και ουσιαστική εξοικονόμηση προσωπικού και πόρων.
Γιατί στην άμυνα, περισσότερο από οπουδήποτε αλλού, η επιτυχία μιας αναδιοργάνωσης δεν κρίνεται από το πόσα στρατηγεία καταργήθηκαν, αλλά από το εάν οι Ένοπλες Δυνάμεις που προκύπτουν είναι επιχειρησιακά αποτελεσματικότερες από εκείνες που υπήρχαν πριν.
